Tayland Mutfağı

Güney doğu Asya’da kolonileştirilmemiş tek ülke olan Tayland’ın mutfağı, Batı ülkelerinde açılan restoranlarla ve yazılan kitaplarıyla birlikte son yirmi yılda her yere sıçramış ve bir dünya mutfağı haline gelmiştir. Yemeklerin tipik bir özelliği olarak kullanılan güzel kokulu ve baştan çıkarıcı baharat ve bitkiler, batılıların damak zevklerini cezp etmiş ve batıda Hint mutfağından sonra en çok rağbet gören başka bir Asya mutfağı olmuştur.

Yemek Tayland kültüründe önemli bir yer tutar ve dinden tarıma kadar her şeyin içinde görülebilir. Tayland’ın genelinin Budist olmasına ve Budizm’in eti yasaklamasına rağmen, Tayland kültürü vejetaryen yemeklerin tekelinde değildir. Ama vejetaryen yemek okulları etsiz – vejetaryen yemek yapmada, batılılara etin yokluğunu aratmayacak kadar yeteneklilerdir. Ev halkının manevi huzurunun sağlanması için günlük olarak küçük adaklar yapılır ve bu adaklar zekât olarak Budist rahiplere verilir. Yemek ve din arasındaki ilişki cenaze yemeklerinde iyice belirginleşir. Cenaze yemekleri, cenaze sahiplerine ve defin işlerinde çalışanlara verilir. Tayland kültüründe kişilerin ölmeden önce kendilerinin hazırladıkları yemek kitaplarının da önemli bir yeri vardır. Kimileri kendi kitaplarını gösterişli bir tarzda hazırlarlar ve öldüklerinde kendi tariflerinden yemekler hazırlanarak, cenazelerinde katılanlara öleni hatırlatmak için ikram edilirler.

Tahıllar

Birçok Asya mutfağında olduğu gibi pirinç, Taylan yemeklerinin ve tarım ürünlerinin başlıca ürünüdür. Uzun taneli yasemin pirinci bu bölgeye özgü yetişen en yaygın pirinçtir. Yasemin pirinci güzel kokusu ve lezzetiyle, batıdaki beyaz pirince tercih edilir. Islak pirinç özellikle Kuzey bölgelerde sık sık görülür. Islak ya da yapışkan pirinç küçük taneli bir pirinç türüdür. Pişirildiğinde ıslak ve yapışkan bir görünüme sahip olduğundan bu adı almıştır, yoksa yapısında herhangi bir yapışkan madde bulunmamaktadır.

Şehriye de bolca kullanılır ama ana yemekten ziyade ana yemeğe eşlik olarak. Yasemin ve ıslak pirinç, etle yapılmış ana yemeğin, baharatlıların ya da kızartmaların yanında meze olarak kullanılırlar.

Diğer Başlıca Yemekler

Bölgelere göre değişen iklim ve coğrafi özellikler, bölgelerdeki mutfaklarda da değişikliklerin olmasına neden olur. Bazı bölgeler aşırı kuru, bazı bölgeler Tayland körfezine yakın, bazı bölgeler de –özellikle batıda- dağlarla çevrili olabiliyor. Pirincin yanında ana tarım ürünleri mısır, manyok, şeker ve ananastan oluşmaktadır. Bu ürünler aynı zamanda ana besin kaynaklarıdır. Papaya (kavun ağacı meyvesi), durian (kremli yapıya sahip meyve özlü, kötü kokusu ama buna karşın güzel tadı olan bir meyve), muz ve mango da göze çarpan ürünler arasındadır. Kırmızı et, kümes hayvanları, deniz ürünleri ve soya peyniri ile birlikte, ceviz ve yer fıstığı gibi kabuklu yemişler, Tayland’ın ana protein kaynaklarıdır (yer fıstığı sosu, Tayland’a özgü bir üründür).

Tayland Baharatları

Hindistan yemeklerine benzer şekilde, Tayland mutfağı da baharatlarıyla tanınır. Fakat Hindistan’ın aksine Tayland’da daha az acılı baharatlar kullanılır. Yemekler beş şu beş lezzetin oranıyla mükemmelleştirilmiştir: acı, tatlı, ekşi, tuzlu ve keskin. “Mamuang khao niew” ya da tuza, şekere kurutulmuş kırmızıbibere batırılmış yeşil mango yemekleri buna en güzel örneklerdir. Baharat kullanımı bölgeden bölgeye değişebilir (güney bölgeleri diğer bölgelere nazaran en çok acı baharat kullananlardır) fakat temelde birbirleriyle aynıdır. “Nam pla” ve balık lapası gibi karides lapası da çok tuzlu yemeklerdir. Tatlıyı hurma şekeri ve ananas gibi ekşimsi meyvelerde görebiliriz. Güney bölgelerinin vazgeçilmezi olan acı kırmızıbiberden elde edilir. Diğer tatlar limon, zencefil, galangal (tadı zencefile yakın olan bire kök bitkisi), taze fesleğen, sarımsak, Hint hurması (demirhindi) ve kişnişten elde edilir. Hindistan cevizi sütü de Tayland yemeklerinde kullanılan en temel sıvılardan birisidir.

Tayland baharatları ya da gaeng, Hintlilerin masala baharatıyla eş değer olarak gösterilebilirse de, ondan daha lezzetlidir. Yeşil köri (en acılı baharat olan “gaeng khieo wan”dır) ve kırmızı köri (gaeng ped) aynı baharat karışımlarına sahiptirler (kırmızıbiber, sarımsak, limon yaprağı, kişniş tohumu, karides lapası, galangal, kimyon, kişniş kökü, beyaz biber taneleri) fakat yeşil köride taze kırmızıbiber yerine kurutulmuş yeşilbiberler kullanılır. “Mussaaman” ya da Müslüman körisi daha az acılıdır ve diğerlerinden daha yoğun bir sosu vardır. Bütün baharatlı yemekler pirinçle birlikte servis edilirler.

Diğer Tayland Yemekleri

Hint yer elması genelde meyveler, yeşillikler, şehriye, yenilebilir bitkiler ve biraz da et ya da balıktan oluşan karışımın içinde, salatalarda kullanılırlar. Larb, doğranmış ya da kıyma haline getirilmiş etlerle yapılan salataya verilen addır. Çorbalar ya da “gaeng chud”, pirinçle ya da deniz mahsulleriyle yapılırlar, ana besin kaynaklarıdırlar ve özellikle kahvaltılarda tüketilirler. Acı ve ekşi bir limon yaprağı çorbası olan “Tom yam kung” ve “Tom khaa gai” en bilinen çorbalardır. “Pad thai” (tavuk, kızartılmış soya sosu, ıhlamur, yer fıstığı, karides, yumurta, fasulye filizi, soğan, sarımsak ve kırmızıbiberle tatlandırılan pirinç) gibi şehriyeden yapılan yemekler ve “meek rob” bu kültürün mutfağının imzasını taşıyan yemeklerdir. Yemekler çatal ya da kaşıkla yenirler, bıçak kullanılmaz. Asya’daki birçok mutfakta olduğu gibi Tayland mutfağında da aşçılar etleri servis etmeden küçük küçük doğrarlar.

Kahvaltı sıklıkla pirinç çorbası, pirinç ya da şehriyeyle yapılır. Tarlada çalışan işçiler öğle yemeği olarak yanlarında ıslak pirinç götürürlerken, şehir sakinleri öğlenleri cadde boyu sıralanmış restoranlarda ve Tayland sokak yemeği olan “satay” ( tavuk ya da dana şiş) yemeyi tercih ederler.

Akşam yemeği daha resmi olarak aile eşliğinde, soğuk salatalar, mezeler, çorba ve vejetaryen yemeklerle birlikte yenilir. Tatlı olarak genellikle meyve ya da ıslak pirince bulanmış mango gibi meyveler tercih edilir.




Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir