ESKİŞEHİR (Tarihi Odunpazarı Evleri)

Bugün Eskişehir’deki ikinci günümüz. Belediye Konukevinde açık büfe nefis bir kahvaltıdan sonra Odunpazarı Evlerini görmek istedik.

Odunpazarı, Porsuk Ovası üzerinde kurulu olan kent merkezinin aksine bir tepe üzerine kurulduğundan kendine has bir yapı sergiliyor. Bu coğrafi özellikler, Odunpazarı’nın geleneksel yapısını günümüze kadar koruyabilmesini sağlamıştır.

Odunpazarı Bölgesi, çevre kesimleri ile birlikte yaklaşık 70 hektarlık bir alanı kapsamaktadır. Tarihi semt Akarbaşı, Akcami, Akçaoğlan, Cunudiye, Şarkiye, Paşa, Orta, Alanönü ve Dede mahallelerinden meydana gelmiştir.

Odunpazarı Evleri, çeşmeleri, sokakları, meydanları ve tarihi yapıları
ile birlikte Anadolu-Türk kent dokusunun eşsiz örneklerini taşır. 1986
yılında sit alanı olarak koruma altına alınmıştır. Bu bölgede evlerin
bir kısmı restore edilmiş olup halen restorasyon çalışmaları devam
etmektedir. Ayrıca 20 adet tespit edilebilen çeşme bulunmaktadır. Bu
çeşmelerin çoğu hayrat olarak inşa edilmiştir. Odunpazarı Evlerinin en
önemli özelliği belirli bir dönemin sosyal ve kültürel hayatını
yansıtmalarıdır. Öte yandan evlerin malzeme, teknik ve               
işçiliğinin günümüzde kullanılmayan bir teknolojinin ürünü olması da
Odunpazarına önemli bir mimari farklılık kazandırmıştır.

Genel olarak evler, arsanın tümünü kaplayan bahçesiz konutlar, yan
bahçeli, ön bahçeli evler olarak planlanmıştır. Evler iki veya üç
katlıdır. Evlerin bodrum katları moloz taş ve kerpiçle yapılarak
üzerleri sıvanmış; üst katlar ise ahşap malzeme ile yapılarak, araları
kerpiçle doldurulmuştur.

{mosimage}Odunpazarı Evlerinde zemin kat; depo, ahır, arabalık, samanlık, taşlık,
mutfak, çamaşırlık için planlanmıştır. Ahşap merdivenle çıkılan ikinci
katta yaşam alanları bulunur. Bu kattaki odalar dolap, tavan ve
kapılardaki işlemelerle daha dekoratif hale getirilmişlerdir. Odalar
ocak, yüklük, gusülhane ve lambalık gibi unsurlarla
zenginleştirilmiştir. Bu evlerde sofa önemlidir. Üst katlarda
belirleyici özellik taşıyan sofalar, iç ve dış olarak gruplandırılır.
Üst kattaki odaların sokak veya bahçe cephelerinde pencereleri ve bu
pencerelerin önlerinde sedirler bulunur. Bu evlerin bir tanesini
gezdik. Ve evin önünde, sokakta,  sehpa şekline getirdikleri kalaylı
büyük bakraçların yanlarında çaylarımızı yudumladık.

Sonra Odunpazarı Semtinde bulunan Kurşunlu Külliyesini gezmek için Paşa
Mahallesine geldik. Merdivenli kapıdan girildiğinde ortada şadırvan,
sağda menzilhane, solda aşhane, karşıda cami görülür. Bu cami, Vezir
Mustafa Paşa tarafından 1525 yılında yaptırılmıştır. Cami 1961–1962
yıllarında tamir edilmiştir. Caminin arka tarafına semahane, medrese
odaları ve ön taraftaki sütunlu acık mekân buranın bir Mevlevi tekkesi
olduğunu göstermektedir.

Osmanlı İmparatorluğunun en tanınmış minyatür ustalarından olan
matrakçı Nasuh, 1536 da, Kanuninin Irak seferi sırasında çizdiği
Eskişehir minyatüründe en görkemli yapı olarak Kurşunlu Cami ve
Külliyesini göstermiştir.

{mosimage}Kurşunlu Cami ve Külliyesi, Kanuni Sultan Süleyman zamanında, Çoban
Mustafa Paşa tarafından, 1525’te yaptırılmıştır. Külliyede son Mevlevi
Şeyhi Hacı Hasan Dede ve ailesine ait mezarlar bulunuyor.

Lületaşı Müzesi Kurşunlu Külliyesinin içinde bulunmaktadır. Çok hafif
ve gözenekli olan lületaşı kurutulduktan sonra tekrar neme veya
herhangi bir gaza maruz kalırsa bu nemi veya gazı büyük ölçüde emer,
tekrar kururken de bu nemin veya gazın işindeki artıkları bünyesinde
tutar. Bu temel özelliği dolayısıyla çok uygun bir pipo malzemesi, aynı
zamanda pek çok sanayi dalında filtre, yalıtım ve dolgu malzemesi
olarak kullanılmaktadır. Yaklaşık 300 yıldır büyük ölçüde dünyanın en
kıymetli pipolarının yapımında kullanılan lületaşı Eskişehir’in simgesi
haline gelmiştir. Kendi alanında dünyada tek olan lületaşı müzesi, çok
sayıda kişi tarafından ziyaret edilmektedir.

Sıra tarihi Atlıhan Çarşısını gezmeye gelmişti. Ama karnımız da
acıkmıştı. Çarşının karşısındaki iki fırından birisine girdik.
Simitleri çıtır çıtırdı. Diğer fırından da zeytinli açma aldık. O arada
Atlıhan Çarşısına bir tur otobüsü yanaştı. Şileden gelmişler. Çarşı
Odunpazarının kültürel ve ticari hayatına yeni bir soluk getirmek
amacıyla yapılmış. Odunpazarının girişinde Pazaroğlu sokakta bulunan
Çarşı, 2006 yılı proje kapsamında, yeniden, orijinal yapısından
esinlenerek inşa edilmiştir. İki kattan oluşan Atlıhan Çarşısında
yöresel el sanatlarının imalatı ve satışı yapılmaktadır. Ayrıca
restoran ve kafeteryalarda bulunmaktadır. Çarşıdaki dükkânları gezerek
takılara baktık ve satın aldık. Akşam olmuştu. Bir taksiye atlayarak
Belediye Konuk Evine döndük. Bir sonraki yazımda Eskişehir Gezimizi
anlatmaya devam edeceğim.

Benzer Yazılar

Monastır Habib Burgiba’nın Memleketi Tunus 13 Şubat 2014 Perşembe(4.Gün) Monastır, Tunus'un bağımsızlığı için çalışan lideri Habib Burgiba'nın doğduğu ve mozolesinin bulunduğu Akdeniz kıyısı...
Gönüllerin Şehri KONYA Gönüllerin Şehri Konya 12 Mayıs 2016 Çarşamba Beykoz Belediyesinin düzenlediği geziye arkadaşım Zeynep Yalgın ile katılarak senelerce önce gitti...
JAİPUR Hindistan Pink City Pembe Şehir 2 Mart 2017 Çarşamba Amber Fort Amber Kalesi ve Sarayı Jaipur'un 11 km. Dışındadır. Jaipur Şehri inşa edilmeden önce Mihracenin yerleşim yeriydi. ...
ADANA – Kilikya’da İlk Durak Önce Kilikya Bölgesinden bahsetmek istiyorum. Kilikya denilen bölge LoADANA - Kilikya'da İlk Durakkman Hekimin ölümsüzl&...



Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir